Giro 2019: de 10 mooist klinkende Italiaanse wielertermen

Pasta, pesto, prosecco, broccoli, macaroni, maffiosi, fiasco,… het Nederlands zit vol Italiaanse leenwoorden. Tijdens de Ronde van Italië komen deze zangerige klanken weer meer dan ooit naar boven. Het wielerjargon heeft een hoop Italiaanse leenwoorden die overal worden gebruikt. Heb jij zin in zomerse maanden met pizza, prosciutto en parmigiano? Maak je smaakpapillen al maar nat.

1. Grinta

De drang om vooruit te gaan met een zekere verbetenheid. Dit prachtige woord valt haast niet te vertalen. Grinta zegt alles. Het Vlaamse wielertijdschrift Grinta gebruikte dit welbekkende Italiaanse leenwoord als naam voor hun tijdschrift “voor de actieve fietser”. Italianen gebruiken het woord veelal op iemand te omschrijven waar ‘pit in zit’ of ‘diegenen met ware moed’. In de koers zijn dat perfecte eigenschappen.

2. Gruppetto

De gruppetto is de zogenaamde bus in de koers. Het contingent renners dat tijdens een bergrit niet kan antwoorden op de flukse aanvallen van berggeiten of tempobeulen bergop. De meeste renners kiezen ervoor om een plekje in de gruppetto te nemen. Een gelijkmatig en strak tempo dat de meeste wielerprofs aankunnen, om binnen tijd toe te komen. In de buik van het peloton kan er gekeuveld worden, terwijl het in de kop van de wedstrijd er hevig aan toegaat.

3. Gregario

Waterdragers, meesterknechten, domestiques, luitenanten of de dwangarbeiders van de weg zijn essentieel in een wielerploeg. Zorgen voor de kopman. Een gregario rijdt het snot uit de neus voor een ander. Het is vaak een renner van onmetelijke klasse, die geen koers kan winnen. Iljo Keisse is een schoolvoorbeeld van een waterdrager. Hij stuurt het peloton aan. Hij rijdt uren op kop en weet zijn kopman naar de overwinning te leiden.

4. Campionissimo

Een campionissimo is een superkampioen. De term wordt in het huidige wielerpeloton niet meer zo vaak gebruikt. Het suffix -issimo is de Italiaanse manier om zaken groter en mooier te maken. Eddy Merckx, Fausto Coppi, Alfredo Binda en Costante Girardengo kregen deze eervolle titel. In het huidige peloton zijn er veel kampioenen die pieken in bepaalde wedstrijden. De allround renner die het hele jaar scoort, is verleden tijd. Philippe Gilbert is met zijn overwinningen in vier van de vijf monumenten misschien wel een campionissimo.

5. Il Garibaldi

Deze term wordt wellicht veel minder gebruikt buiten Italië. Het roadbook in de Giro d’Italia is getiteld: ‘Il Garibaldi’. Giuseppe Garibaldi speelde een belangrijke rol in de Italiaanse geschiedenis. Deze Italiaanse generaal was cruciaal bij de eenmaking van Italië in de 19e eeuw. Samen met Camillo Cavour, Victor Emanuel II en Giuseppe Mazzini wordt hij als de vader des vaderlands gezien. De titel is daarom niet zo ver gezocht.

6. Maglia

Een wielertruitje, een shirt, een maillot,… het meest essentiële kledingsstuk van een wielrenner. De leiderstruien in Italië kleuren roze, paars, blauw en wit. Standvastig zijn de Italianen daarin niet, want dit kleurenpallet veranderde al wel vaker. De roze trui of maglia rosa blijft voor het eindklassement. De maglia ciclamino of paarse trui mag de keizer van de sprint dragen. De maglia azzurra is voor de bergkoning. De witte trui is voor de beste jongere in het klassement of U25.

7. Cima Coppi

De hoogste beklimming in de Ronde van Italië krijgt de titel: ‘Cima Coppi’. Fausto Coppi overleed in 1960 op veertigjarige leeftijd. Hij reed in het najaar van 1959 de Ronde van Burkina Faso. Na een foutieve diagnose leek Fausto Coppi malaria te hebben. Hij stierf in Tortona. Deze Giro zal hem bovendien eren door de aankomst van de elfde rit in Novi Ligure te leggen. Novi Ligure ligt vlakbij Coppi’s geboortestad Castellania. Dat sinds dit jaar trouwens Castellania Coppi heet. De Passo dello Stelvio is dit jaar de Cima Coppi in de Giro d’Italia.

8. Tifosi

Supporters maken en kraken de wedstrijd. In de Giro d’Italia zijn ze vaak talrijk aanwezig langs de flanken van de vele beklimmingen. Italianen ademen koers en lopen in mei steevast warm voor hun nationale ronde doorheen het land. De laars kleurt dan integraal roze. De roze kleur is ontegensprekelijk verbonden met de Giro. De kleur is afkomstig van het roze papier waarop de Italiaanse sportkrant la Gazzetta dello Sport wordt uitgebracht. Bellissima.

9. Gruppo compatto

Wanneer het peloton gegroepeerd is en er geen renners meer voor het peloton uitrijden, spreekt men van: ‘gruppo compatto’. Renaat Schotte kan dit op onnavolgbare wijze uitspreken. Hij is de vaste commentator bij Sporza tijdens de Ronde van Italië. Michel Wuyts staat dan zijn plaats af aan Wielerman. Normaliter is Renaat Schotte de man op de motor. Hij brengt dan live verslag vanop de motor tijdens alle voorjaarsklassiekers. Nu kan hij drie weken lang: ‘gruppo compatto’ zeggen.

10. Ultimo chilometro

Elke kilometer telt. De Italiaanse RAI-beelden werden vroeger voorzien van Italiaanse opschriften. Jammer genoeg is dat al even verleden tijd. Engelse opschriften maken die koers door de laars wel internationaler en beter verstaanbaar, maar de charme verdween voor een deel. De rode vlag werd vergezeld van: ‘ultimo chilometro’. De ‘ch’ spreek je in Italië overigens uit als een ‘k’, omdat de letter ontbreekt in het 21-letterige Italiaanse alfabet.

Ciao a tutti!

Wil je meer lezen? Like Fietspiratie op Facebook, volg me via Instagram of abonneer je gratis op mijn YouTubekanaal.


Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s